Prezes Agencji Mienia Wojskowego Krzysztof Falkowski uczestniczył w uroczystym apelu w Forcie III w Pomiechówku z udziałem ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka. Podczas uroczystości upamiętniającej 75. rocznicę egzekucji minister ogłosił stworzenie w Pomiechówku miejsca pamięci oraz udostępnieniu go badaczom i osobom, które chcą uczcić pamięć pomordowanych. Fort III był w czasie II wojny światowej miejscem kaźni kilku tysięcy Polaków i Żydów z terenu północnego Mazowsza.
We wtorek podczas uroczystego apelu upamiętniono 75. rocznicę egzekucji blisko 300 żołnierzy niepodległościowego podziemia w Forcie III w Pomiechówku. Agencję Mienia Wojskowego, w której zasobie wciąż znajduje się teren w Pomiechówku reprezentował Prezes AMW Krzysztof Falkowski oraz dyrektor Departamentu Nieruchomości Zbigniew Prokopczyk. W swoim przemówieniu minister obrony narodowej oddał hołd ofiarom, podkreślając znaczenie ich godnego uczczenia: Naszym moralnym obowiązkiem jest zachować pamięć o pomordowanych. To prawo rodzin, aby mogły tu przyjść i pomodlić się za swoich bliskich. Minister spotkał się z osobami, które były więzione w Forcie III oraz były świadkami, a następnie zapalił znicze w miejscu, gdzie prowadzone są prace ekshumacyjne.
- Podjąłem decyzję o zmianie charakteru tego miejsca. To miejsce będzie miejscem pamięci. Już począwszy od września w każdą pierwszą sobotę miesiąca będzie otwarte dla wszystkich, szczególnie dla rodzin pomordowanych. Tak, żeby każdy mógł przyjść, żeby mógł się pomodlić w tym miejscu, żeby mógł wspominać tych, którzy zostali zamordowani. Ale miejsce będzie miejscem pamięci również dlatego, że będą prowadzone prace ekshumacyjne przez Instytut Pamięci Narodowej – poinformował minister. Kilka tygodni wcześniej powołano również zespół ekspertów, którzy będą dbać teren Fortu oraz zbierać dokumentację dotyczącą jego historii. W tej grupie znaleźli się specjaliści z Wojskowego Biuro Historyczne, Muzeum Wojska Polskiego oraz Centralna Biblioteka Wojskowa.
Pełnomocnik wojewody mazowieckiego ds. kombatantów i osób represjonowanych, historyk Piotr Oleńczak mówił, że więźniowie Fortu trafiali do różnych obozów koncentracyjnych - do Auschwitz, Mauthausen, czy Stutthofu. 29 lipca 1944 roku grupę więźniów wyprowadzono na stację kolejową, gdzie cały dzień czekała na kolejny pociąg, który jednak nie przyjechał. Grupę zapędzono do Fortu, a następnego dnia od rana - była to niedziela - zaczęto ich rozstrzeliwać. W sumie tego dnia rozstrzelano 281 osób - żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.
Fort III w Pomiechówku to miejsce kaźni kilku tysięcy Polaków i Żydów z terenu północnego Mazowsza. W czasie II wojny światowej w Forcie III w Pomiechówku funkcjonował niemiecki obóz przesiedleńczy i więzienie karno-śledcze. Z północnego Mazowsza masowo zwożono ludzi, często byli to przedstawiciele elit miasteczek i wsi. 31 lipca 1944 roku Niemcy zlikwidowali i opuścili obóz w obawie przed nadchodzącym frontem radzieckim.
Do tej pory nie ustalono dokładnej liczby więźniów i liczby ofiar ze względu na brak dokumentacji więziennej zniszczonej przez Niemców 31 lipca 1944 roku oraz zaniedbania i niedokładne badania po wojnie. Ankiety sporządzone w 1945 roku określały liczbę więźniów na ok. 50 tys., w tym ok. 15 tys. zamordowanych.
Dokumentację historii i ofiar miejsca kaźni prowadzi Fundacja Fortu III Pomiechówek, we współpracujący z Ośrodkiem Kultury PomPA w Pomiechówku. W odtwarzanej bazie więźniów znajduje się do pory blisko dwa tysiące nazwisk osób, które tam zginęły z rąk Gestapo.
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
fot. Leszek Chemperek, CO MON
